Terapia. Wiedza. Inspiracje.
Wiedza

Rozwój mowy w drugim roku życia

Okres wyrazu ( 1 – 2 rok życia)
Dzięki przypadającemu również na ten okres rozwojowi lokomocyjnemu (doskonaleniu czynność chodzenia), dziecko poszerza kręgi doświadczeń, może zbliżać się do ludzi i przedmiotów i nimi manipulować, a mowa staje się dla niego potrzebna do nazywania nowych rzeczy, do myślenia, badania i dalszego poznawania świata. Eksploracja musi się jednak dalej odbywać pod czujnym okiem środowiska, z pomocą rodziców i w konfrontacji z ich mową. D. Pluta- Wojciechowska wymienia fazy jakościowych zmian w posługiwaniu się językiem, wśród których pierwsze trzy przebiegają właśnie w okresie od 1 do 2 roku życia. Faza pierwsza to faza wypowiedzi jednowyrazowych (12-16 miesiąc życia dziecka), przy czym trzeba zaznaczyć, że, pierwsze wypowiedzi jednowyrazowe mogą występować już wcześniej, ok. 10 miesiąca życia; faza druga- wypowiedzi dwuwyrazowych (17- 27 miesiąc życia) oraz początek fazy trzeciej- wypowiedzi kilkuwyrazowych (20- 40 miesiąc życia) (Pluta-Wojciechowska, 2011). Dziecko w tym okresie potrafi już wypowiadać znaczną liczbę głosek. Do kanonu samogłosek dodaje o, e, y (nadal nie wymawia samogłosek nosowych). Natomiast w zakresie spółgłosek, wymawia dwuwargowe (p, p’, m, m’, b, b’), wargowo-zębowe (f, f’, w, w’), przeniojęzykowo-zębowe: t, d, n; środkowojęzykowe: ś, ź, ć, dź, k’, g’, ń; tylnojęzykowe: k, g, h. Pozostałe spółgłoski zastępuje innymi, łatwiejszymi a grupy spółgłoskowe upraszcza. I. Styczek dodaje, że nawet samogłosek dziecko w tym czasie nie wymawia prawidłowo, a prawie wszystkie spółgłoski mają postać palatalną (ze wzniesioną środkową częścią języka). Jak zaznacza ta sama autorka, w wieku 14-15 miesięcy dziecko wymawia coraz więcej pojedynczych wyrazów, co wiąże z rozwojem umysłu: uwagi, spostrzegawczości, pamięci. W tym okresie jednak, początkowo, wyrazy te dziecko kojarzy z konkretnym przedstawicielem, np. lalka jest dla niego tą konkretną, własną lalką. Nie przypisuje tego słowa innym zobaczonym przez siebie lalkom. Pozwala na to dopiero wytworzenie pojęcia związane z doświadczeniami, a więc np. kontakt z różnymi lalkami, w różnych formach (u dzieci tworzy się ono dość szybko). Przed rozwinięciem się mowy, dzieci najczęściej posługują się gestem (np. wskazują palcem przedmiot, gdy chcą go dostać), natomiast już w tym okresie zaczynają rezygnować z tej formy komunikacji na rzecz słów, które pełnią funkcję całego wypowiedzenia, a przy tym używać słów do nazywania nieobecnych przedmiotów. D. Pluta-Wojciechowska pisze, że w wieku 18 miesięcy dziecko używa ok. 50 wyrazów. A. Jurkowski porównuje 3 wyrazy przy końcu pierwszego roku życia do ok. 300- 400 w wieku 2 lat. „Wypowiadane wyrazy są [jednak] bardzo zniekształcone pod względem brzmieniowym. (…) Nie mogąc zapamiętać całej postaci brzmieniowej wyrazu, dziecko odtwarza ogólny zarys, a czasem jedną sylabę,(…),którą najlepiej zapamiętało i którą często reduplikuje (powtarza). Kolejność sylab bywa przestawiana (…)” (Styczek, 1983). E. Demel podaje przykłady tak zniekształconych wyrazów: „nie-ne, zimno-timno, klucz-kuś, miś-mi, lala-łała” oraz pierwociny zdań: „Babta ała (babcia dała), Buti es (buty są). Te wypowiedzi dwuwyrazowe, a nawet trzywyrazowe, stanowią płynne przejście do kolejnego okresu w rozwoju mowy człowieka- okresu zdania. Ale o tym w kolejnej części!

O okresie zdania – cz. III – link

[Literatura: Demel G., 1986, Elementy logopedii, Warszawa; Styczek I., 1983, Logopedia, Warszawa; Jurkowski A., 1975, Ontogeneza mowy i myślenia, Warszawa;Kaczmarek L., 1977, Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin; Pluta-Wojciechowska D., 2011, Mowa dzieci z rozszczepem wargi i podniebienia, Kraków.]

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *